استاندارد JASO در روغن موتور چیست؟ بررسی تفاوت JASO MA2 و JASO MB

کلمه JASO مخفف عبارت Japanese Automotive Standards Organization (سازمان استانداردهای خودرویی ژاپن) است. تا پیش از سال ۱۹۹۸، راکبان موتورسیکلت برای انجین موتورهای خود از همان استانداردهای خودرویی رایج نظیر API (انجمن نفت آمریکا) استفاده می‌کردند.

اما با پیشرفت فناوری خودروها و الزامات کاهش مصرف سوخت، شرکت‌های نفتی افزودنی‌هایی تحت عنوان کاهش‌دهنده اصطکاک (Friction Modifiers) نظیر مولیبدن را به روغن موتور خودرو اضافه کردند. این افزودنی‌ها اصطکاک داخلی قطعات را کاهش می‌دادند که برای موتور ماشین عالی بود، اما برای اکثر موتورسیکلت‌ها یک فاجعه به شمار می‌رفت.

چرا فاجعه؟ زیرا در اکثر موتورسیکلت‌های دنده‌ای، سیستم کلاچ خیس (Wet Clutch) به کار رفته است؛ یعنی روغن موتور به‌طور هم‌زمان درون سیلندر، گیربکس و میان صفحات کلاچ در گردش است. مواد ضد اصطکاک موجود در روغن‌های مدرن خودرویی باعث سر خوردن (Slip) و بکسوات صفحات کلاچ روی یکدیگر می‌شدند. به همین دلیل در سال ۱۹۹۸، ژاپنی‌ها استاندارد اختصاصی JASO T 903 را معرفی کردند تا عملکرد روغن‌ها را بر اساس اصطکاک کلاچ تفکیک کنند.

استاندارد JASO MA و زیرشاخه‌های آن

روغن‌هایی که پس از آزمایش‌های استاندارد نشان دهند اصطکاک کافی برای قفل شدن صفحات کلاچ را فراهم می‌کنند، در دسته JASO MA قرار می‌گیرند. این روغن‌ها فاقد مواد ضد اصطکاک لغزنده هستند و چسبندگی لازم را میان دیسک و صفحه ایجاد می‌کنند.

سازمان JASO در سال ۲۰۰۶ دسته MA را به دو شاخه دقیق‌تر تقسیم کرد:

JASO MA1: برای موتورسیکلت‌هایی که به ضریب اصطکاک استاندارد نیاز دارند (بیشتر موتورهای سبک یا کلاسیک).

JASO MA2: بالاترین سطح ضریب اصطکاک. این روغن مخصوص انجین‌های مدرن، پرقدرت و پرگشتاور است تا حتی در شتاب‌گیری‌های ناگهانی و دورهای موتور بالا نیز کمترین هرزگردی در کلاچ رخ ندهد.

اگر صاحب موتورسیکلت‌های دنده‌ای پرفروش بازار مانند هوندا ۱۲۵، ۱۵۰ و ۲۰۰ (CG/CDI)، آپاچی، پالس (NS/RS)، بنلی دنده‌ای یا موتورهای ادونچر و ریس هستید، استفاده از روغن با تاییدیه JASO MA2 ضرورت قطعی دارد. شما می‌توانید در صفحه فروشگاه موتوفیت، انواع روغن‌های سازگار با کلاچ خیس را بررسی و مقایسه کنید.

استاندارد JASO MB چیست و چرا برای اسکوترها ساخته شده است؟

در نقطه مقابل MA، دسته JASO MB قرار دارد. این استاندارد به روغن‌هایی با ضریب اصطکاک بسیار پایین (Low Friction) اطلاق می‌شود.

شاید بپرسید اگر اصطکاک پایین برای کلاچ مضر است، روغن MB به چه دردی می‌خورد؟ پاسخ در تفاوت ساختار فنی اسکوترهای اتوماتیک (CVT) نهفته است:

• اسکوترها (نظیر هوندا کلیک، یاماها ایروکس، وسپا و تی‌وی‌اس وگو) دارای کلاچ خشک بیرونی و سیستم انتقال قدرت پیوسته هستند. صفحات کلاچ اسکوتر در محفظه‌ای کاملا جداگانه و بدون تماس با روغن موتور کار می‌کنند.

• نیروی نهایی چرخ نیز توسط محفظه مستقل چرخ‌دنده‌ها هدایت می‌شود که با روغن گیربکس اسکوتر روانکاری می‌شود.

بنابراین انجین اسکوتر به روغنی نیاز دارد که هیچ‌گونه مقاومت اصطکاکی در برابر حرکت پیستون ایجاد نکند. روغن‌های JASO MB باعث کاهش مصرف بنزین، خنک‌تر کار کردن انجین و بهبود شتاب در اسکوترهای اتوماتیک می‌شوند.

جدول مقایسه تفاوت JASO MA2 و JASO MB

عوارض و خطرات جابه‌جا ریختن روغن JASO MA2 و JASO MB

اگر روغن JASO MB را داخل موتور دنده‌ای بریزیم چه اتفاقی می‌افتد؟

این کار خطرناک‌ترین اشتباه در سرویس موتورسیکلت دنده‌ای است. با ورود روغن MB به محفظه کلاچ خیس، مواد لغزنده آن روی صفحات فیبری کلاچ می‌نشیند. در نتیجه:

• هنگام گاز دادن ناگهانی، دور موتور بالا می‌رود اما موتور شتاب نمی‌گیرد (بکسوات کلاچ).

• حرارت محفظه کلاچ به شدت بالا می‌رود و صفحات اصطکاکی دچار داغی مفرط می‌شوند.

• در نهایت صفحات کلاچ در مدتی کوتاه تاب برداشته و می‌سوزند که هزینه تعمیر سنگینی را تحمیل می‌کند.

اگر روغن JASO MA2 را داخل اسکوتر اتوماتیک بریزیم چه اتفاقی می‌افتد؟

ریختن روغن MA2 در اسکوتر آسیب فنی مکانیکی به انجین نمی‌زند؛ زیرا اسکوتر کلاچ خیس ندارد که آسیب ببیند. اما به دلیل اصطکاک بالاتر روغن MA2 نسبت به MB، استهلاک پیستون کمی بالاتر رفته، دمای کاری موتور افزایش یافته و حدود ۲ تا ۴ درصد مصرف بنزین اسکوتر شما بیشتر خواهد شد. به همین دلیل توصیه می‌شود برای دریافت بهترین بازدهی از اسکوتر، حتماً از روغن دارای تاییدیه JASO MB استفاده کنید.

نحوه خواندن و تشخیص برچسب JASO روی قوطی روغن موتور

روغن‌هایی که تاییدیه رسمی از سازمان استاندارد ژاپن دریافت کرده باشند، دارای یک مستطیل ویژه روی بسته‌بندی هستند که درون آن کد رجیستری روغن و نوع استاندارد درج شده است:

• در بالای کادر معمولاً عبارت استاندارد JASO T 903: 2016 یا سال تدوین درج می‌شود.

• در مستطیل پایینی کد رده‌بندی شامل MA، MA2 یا MB نوشته شده است.

جمع‌بندی 

شناخت استاندارد JASO در روغن موتور ساده‌ترین راه برای تضمین سلامت گیربکس، دیسک و صفحه و انجین موتورسیکلت است. فرمول ساده انتخاب روغن این است: موتورهای دنده‌ای کلاچ خیس = JASO MA2 و اسکوترهای اتوماتیک کلاچ خشک = JASO MB.

در فروشگاه اینترنتی موتوفیت، تمامی روغن‌های موتور و روانکارها همراه با مشخصات دقیق فنی، تأییدیه‌های معتبر بین‌المللی و ضمانت اصالت کالا عرضه می‌شوند تا با خیالی آسوده، بهترین محصول متناسب با مدل موتورسیکلت خود را انتخاب کنید.